Laten we kennismaken met Michelle Kip (universitair docent HTA bij de sectie Health Technology & Services Research (HTSR)) bouwsteenlead van bouwsteen 5: Evaluatie. Hoe weet je of een zorginnovatie op de goede weg is? En welke stappen zijn nodig om een veelbelovende technologie daadwerkelijk in de praktijk te krijgen? Binnen het Zorg Innovatie Plein helpt bouwsteen 5 use cases om deze vragen te beantwoorden. Door middel van evaluatie, praktische begeleiding en de ontwikkeling van een nieuwe wegwijzer ondersteunt het team innovatoren tijdens verschillende fases van productontwikkeling en implementatie.
Binnen het Zorg Innovatie Plein vervult bouwsteen 5 een belangrijke rol in het begeleiden van innovaties van idee naar praktijk. Als bouwsteenlead is Michelle het centrale aanspreekpunt voor de leden van deze bouwsteen en vormt zij de verbinding tussen de verschillende betrokken partijen. “Ik fungeer als schakel tussen de leden van de bouwsteen, de use cases en casemanagers, en de andere werkpakketten binnen het Zorg Innovatie Plein,” vertelt zij. “Daarnaast organiseer en begeleid ik de tweewekelijkse bijeenkomsten waarin we kennis delen, ontwikkelingen bespreken en samen kijken hoe we innovaties verder kunnen helpen.”
Een belangrijk onderdeel van het werk is het ondersteunen van use cases met innovatievraagstukken. Hiervoor werkt bouwsteen 5 aan een praktische wegwijzer die inzichtelijk maakt welke vormen van evaluatie in verschillende fasen van productontwikkeling relevant zijn. “Wat begon als een intern document om onze rol en expertise te verduidelijken, groeit inmiddels uit tot een belangrijk eindproduct van werkpakket 4. Het doel is om innovatoren in de toekomst gericht te kunnen begeleiden en hen waar nodig praktische ondersteuning te bieden.”
Evaluatie als doorlopend proces
De kern van bouwsteen 5 ligt bij evaluatie. Daarbij gaat het niet alleen om het beoordelen van een innovatie aan het einde van een ontwikkeltraject, maar juist om het continu monitoren en ondersteunen van het proces. “De ontwikkeling en implementatie van nieuwe technologieën in de zorg is complex. Juist daarom is het belangrijk om onderweg regelmatig stil te staan bij de voortgang. Zit een innovatie nog op de juiste koers? Is bijsturing nodig? Of zijn er signalen dat verdere ontwikkeling mogelijk niet zinvol is?”
Voor de use cases binnen het Zorg Innovatie Plein is het essentieel om inzicht te krijgen in hoe hun technologie verder ontwikkeld kan worden en hoe implementatie kan worden versneld. Daarbij ondersteunt bouwsteen 5 bij het kiezen van de juiste evaluatiemethoden voor iedere fase van ontwikkeling.
Die methoden lopen sterk uiteen. In een vroege fase kan het bijvoorbeeld gaan om het verkennen van de potentiële waarde van een innovatie, nog voordat de effectiviteit volledig is aangetoond. In latere fasen verschuift de aandacht naar onderwerpen zoals bruikbaarheid, gebruiksvriendelijkheid en acceptatie door gebruikers. Daarnaast spelen methoden voor waardebepaling een belangrijke rol, waaronder Weten Wat Werkt, Social Return on Investment (SROI) en (early) Health Technology Assessment (HTA).
De wegwijzer die momenteel wordt ontwikkeld, brengt deze kennis en expertise samen. Onderzoekers kunnen straks eenvoudig zien welke evaluatievormen in welke fase van productontwikkeling het meest waardevol zijn, waar zij relevante richtlijnen kunnen vinden en bij wie zij terechtkunnen voor ondersteuning. “Evaluatie moet geen eenmalige activiteit zijn, maar een doorlopend proces dat innovatoren helpt om betere keuzes te maken tijdens de ontwikkeling en implementatie van hun technologie.”
Van theorie naar concrete ondersteuning
De afgelopen maanden heeft bouwsteen 5 al diverse use cases actief ondersteund. Een van de concrete resultaten is het uitvoeren van drie vroege Health Technology Assessments. Daarbij zijn voor drie innovaties de zorgpaden in kaart gebracht en is een eerste indicatie van de kosteneffectiviteit berekend.
“Deze analyses geven ontwikkelaars waardevolle informatie voor gesprekken met stakeholders en subsidieaanvragen,” legt Michelle uit. “Daarnaast maken ze inzichtelijk welke data en informatie in vervolgonderzoek verzameld moeten worden om later een uitgebreidere HTA uit te kunnen voeren.”
Ook op andere vlakken wordt praktische ondersteuning geboden. Zo is een use case gekoppeld aan studenten van het ROC, zodat hun product in de praktijk getest kan worden. Daarnaast begeleidt bouwsteen 5 een andere innovatie bij het aanscherpen van de onderzoeksvraag en focus. Samen met andere bouwstenen wordt gewerkt aan de voorbereiding van interviews en focusgroepen om waardevolle inzichten op te halen bij gebruikers en stakeholders.
Trots op de ontwikkeling van de wegwijzer
Wanneer gevraagd wordt waar zij het meest trots op is, hoeft zij niet lang na te denken. “De ontwikkeling van de wegwijzer springt er voor mij echt uit. Het is mooi om te zien dat dit initiatief niet alleen binnen onze bouwsteen, maar ook binnen werkpakket 4 en het bredere Zorg Innovatie Plein zo positief is ontvangen. Inmiddels wordt het gezien als een belangrijk eindproduct dat ook na afloop van het project waarde kan blijven bieden.”
Tegelijkertijd ziet zij ook uitdagingen voor de toekomst. “We willen niet alleen een bruikbare wegwijzer opleveren, maar ook nadenken over hoe zowel de wegwijzer als het Zorg Innovatie Plein duurzaam kunnen worden voortgezet. Juist de praktische, hands-on ondersteuning blijkt voor veel use cases van grote waarde. Om die begeleiding structureel te kunnen blijven bieden, is duurzame financiering noodzakelijk.”
Innovaties helpen slagen
Haar persoonlijke motivatie voor deze rol komt voort uit haar ervaring met Health Technology Assessment. “Ik zie regelmatig dat technologieontwikkelaars moeite hebben om hun innovatie verder te brengen. Daardoor halen veel veelbelovende technologieën uiteindelijk de praktijk niet.”
Volgens haar ontbreekt het vaak niet aan instrumenten of methodieken, maar juist aan overzicht en begeleiding. “Er zijn ontzettend veel hulpmiddelen beschikbaar, maar voor ontwikkelaars is het lastig om te bepalen welke aanpak op welk moment het meest geschikt is. Het Zorg Innovatie Plein biedt daarin een belangrijke meerwaarde doordat we al vroeg betrokken zijn en gedurende het hele traject ondersteuning kunnen bieden.”
Uiteindelijk draait het voor Michelle om het realiseren van innovaties die daadwerkelijk bijdragen aan betere en duurzamere zorg. “Ik vind het belangrijk om technologieontwikkelaars te helpen hun innovatie naar de praktijk te brengen, mits deze kosteneffectief is en echt een positieve bijdrage levert aan de zorg, bijvoorbeeld door zorgprofessionals te ontlasten. Tegelijkertijd moeten we ook eerlijk durven zijn wanneer een innovatie weinig kans van slagen heeft. Door dat vroegtijdig te signaleren, kunnen ontwikkelaars tijdig bijsturen of besluiten om niet verder te investeren in een traject dat waarschijnlijk niet succesvol zal zijn.”
Juist die combinatie van ondersteuning, kritische evaluatie en praktijkgerichte begeleiding maakt bouwsteen 5 tot een belangrijke schakel binnen het Zorg Innovatie Plein.